Nửa đầu năm 2024 chứng kiến sự tăng trưởng chậm của tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ, làm dấy lên những lo ngại về nguồn cung thiết yếu trong nước. Việc kết nối sản xuất và phân phối còn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng tới khả năng cung ứng hàng hóa bền vững.

Trong 6 tháng đầu năm 2024, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tại Việt Nam chỉ tăng 5,7%, theo ghi nhận của Bộ Công thương. Đây là con số khá thấp so với tiềm năng thị trường trong nước với hơn 100 triệu dân, vốn có sức tiêu thụ rất lớn và dư địa phát triển rộng mở. Tuy nhiên, thực tế thị trường cho thấy doanh nghiệp sản xuất và phân phối vẫn đang gặp phải nhiều thách thức trong việc đảm bảo nguồn cung hàng hóa thiết yếu cho người tiêu dùng.

Chưa thành công trong việc kết nối sản xuất và phân phối

Các kênh phân phối hiện đại liên tục nỗ lực mở rộng nguồn hàng với sự đa dạng và phong phú nhằm phục vụ người tiêu dùng tốt nhất. Ở TPHCM, Sở Công thương đã tích cực tổ chức kết nối cung cầu hàng hóa với các tỉnh, thành nhưng việc kết nối với nhà sản xuất địa phương vẫn chưa thông suốt, thường xuyên bị đứt gãy. Theo bà Huỳnh Bích Thủy, Giám đốc phòng giao dịch nhà cung cấp Liên hiệp hợp tác xã Thương mại TPHCM (Saigon Co.op), các nhà sản xuất nhỏ lẻ như hợp tác xã và doanh nghiệp OCOP thường không đáp ứng đủ đơn hàng và gặp khó khăn trong khâu giao nhận, dẫn đến sự bền vững trong cung ứng bị ảnh hưởng.

Đồng quan điểm, ông Hà Ngọc Sơn, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (Satra), đề xuất mô hình tập hợp nhiều nhà sản xuất tại địa phương để có một doanh nghiệp đại diện làm đầu mối cung cấp hàng hóa vào các hệ thống bán lẻ hiện đại, thay vì để mỗi doanh nghiệp tự làm. Mô hình này đã thành công tại Tây Ninh, giúp nhiều sản phẩm đặc sản địa phương có đầu ra ổn định vào các siêu thị.

Bên cạnh đó, bà Nguyễn Thị Ngọc Huệ, Giám đốc đối ngoại Aeon Việt Nam, khẳng định các sở ngành đã làm tốt công tác kết nối. Vấn đề còn lại nằm ở chất lượng sản phẩm của nhà sản xuất, đặc biệt trong bối cảnh thị trường ngày càng ưu tiên các sản phẩm xanh, thân thiện môi trường.

Giải pháp gỡ nút thắt chuỗi cung ứng

TS Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, nhận định cần tập trung đánh giá nguyên nhân đứt gãy chuỗi cung ứng bao gồm các yếu tố như lưu kho, kiểm định, sản xuất, vận tải và thông tin để đưa ra giải pháp phù hợp. Từ phía sản xuất, ông Lâm Ngọc Tuấn, Giám đốc Hợp tác xã Tuấn Ngọc, kêu gọi cần cải thiện cơ sở hạ tầng, đầu tư chuỗi cung ứng lạnh, công nghệ bảo quản và nâng cao quản lý logistics nhằm giảm chi phí và nâng cao giá trị nông sản.

Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, ông Phan Văn Chinh, kêu gọi các doanh nghiệp phân phối lớn, hợp tác xã, và chợ đầu mối cùng xây dựng chương trình hỗ trợ thu mua và tiêu thụ hàng hóa đặc sản địa phương. Đây là bước quan trọng để đưa sản phẩm Việt đến tay người tiêu dùng trong nước và cả thị trường quốc tế.

Bộ Công thương cũng khẳng định, sẽ tập trung các giải pháp hỗ trợ phát triển nguồn hàng qua các doanh nghiệp bán buôn, bán lẻ và hiệp hội để điều chỉnh sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường. “Khâu phân phối – lưu thông hết sức quan trọng để đưa hàng hóa đến tay người tiêu dùng. Nếu làm tốt, logistics sẽ giúp sản xuất lớn mạnh theo quy mô” – ông Chinh nhấn mạnh.

Kích thích tiêu dùng để phát triển bền vững

Trong bối cảnh kinh tế có xu hướng tăng trưởng chậm lại, Bộ Công thương đề xuất triển khai kịp thời các giải pháp kích thích tiêu dùng và gia tăng lưu thông hàng hóa trong nước. Những nhóm hàng đóng góp lớn vào mức tăng tổng mức bán lẻ 6 tháng đầu năm 2024 như lương thực thực phẩm, văn hóa phẩm, dịch vụ lưu trú và ăn uống đều ghi nhận mức tăng từ 10,4% đến 37,1%, tuy nhiên các nhóm hàng khác như may mặc và phương tiện đi lại tăng trưởng còn hạn chế.

Để thị trường tiêu dùng trong nước phát triển ổn định và bền vững, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện cơ sở hạ tầng logistics, tăng cường liên kết sản xuất phân phối và đổi mới mô hình kinh doanh là điều hết sức cần thiết.

“Chúng ta cần nhìn nhận đúng thực trạng để có giải pháp phù hợp nhằm duy trì nguồn cung bền vững, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng và góp phần vào sự phát triển ổn định của nền kinh tế”.

#nguồncungthiếtyếu, #thịtrườngtiêudùng, #logistics